1. 1
    ebuturab Site Doktoru
    ebuturab
    Site Doktoru

    Üye No: 74
    Mesaj Sayısı: 637
    Tecrübe Puanı: 9
    Yer: vuslat-ı nur

    Kök hücre nedir?çeşitleri nelerdir?


    Kendini yenileyebilen ve vücut içinde ya da laboratuvarda in vitro ortamda, farklı birçok hücre tipine dönüşebilen hücrelere kök hücre denir. Henüz farklılaşmamış olan bu hücreler, vücudumuzun bütün doku ve sistemlerini oluşturma yeteneğine sahiptir. Özelleşmemiş bu hücrelerin bölünerek, kas hücresi veya sinir hücresi gibi belli bir fonksiyon gören hücreye dönüşmesine diferansiasyon (farklılaşma) denir ve bu yetenekleri onları eşsiz kılar.

    Deri, sinir, kas, kemik, böbrek, mide gibi vücudumuzdaki hücrelerin çoğunun kaderi belirlenmiştir ve bölündüklerinde yine kendileri gibi bir hücre oluştururlar. Kök hücreleri farklıdır, henüz kaderleri belirlenmemiştir. Genlerinden aldıkları emirlere göre farklı hücre türlerine dönüşürler. Hücreler öldüğünde veya hasar gördüğünde, kök hücreler hangi hücre türüne ihtiyaç varsa o hücreye dönüşerek organizmanın bütünlüğünü korurlar. Bu işlem sırasında, bazı genler daha aktifleşirken bazıları da baskılanır. Kendisini yenileme gücüne sahip olan kök hücreler, bir bakıma diğer hücre türleri için yedek depo görevi üstlenirler.


    Kök hücre yöntemiyle vücutta eskiyen, hastalanan veya ölen hücre ya da organların yerini doldurmak üzere laboratuvarda kök hücrelerden yeni hücreler, hatta yeni bir organ elde edilebilir. Kök hücrelerden yararlanılarak başta kanser olmak üzere birçok sinir sistemi, romatizmal ve metabolik hastalıklar, organ yetmezliği, kalp ve damar hastalıklarında yeni tedavi umutları doğmuştur. Bu hastalıkların çoğunda, organ ve hücre nakilleri ile tedavilerde karşılaşılan bağışıklık yanıt ve donör bulma sorunları, kök hücrelerden yola çıkılarak in vitro organ ve doku üretilmesi teknolojisinin gelişmesiyle çözülmeye başlanmıştır.


    KOK HUCRE CESITLERI
    Temelde üç çeşit kök hücre vardır. Bunlar, totipotent, pluripotent ve multipotent kök hücreler olarak isimlendirilirler ve embriyodan, fetustan (kordon kanından) ve erişkinlerden elde edilirler. Döllenme ile oluşan zigot, tek başına tüm organizmayı meydana getirebilecek genetik bilgiye ve yeteneğe sahiptir. Vücuttaki tüm hücrelere dönüşme gücüne sahip olan embriyonun ilk hücrelerine, “her şeyi yapabilen” anlamında totipotent hücre denilir. Döllenmeden dört saat sonrasına kadar, zigotun birkaç bölünmesiyle oluşan ve blastosit denen bütün hücreler birbirinin tamamen aynısıdır ve totipotent özelliğe sahiptir.

    Döllenmeden sonra ilk oluşan hücreler birbirinden ayrılarak ana rahmine yerleştirildiğinde, her biri tek başına bir organizmayı oluşturacak embriyolar elde edilebilir. Totipotent hücreler, plasenta, amniyon kesesi gibi embriyo dışı yapılara da dönüşme yeteneğindedir. Bu süreç normal olarak kendiliğinden de gerçekleşmektedir. Anne karnında normal yolla döllenen yumurtanın, ilk dört gün içerisinde bölünmeleriyle oluşan ilk hücreleri birbirinden ayrılırsa, ayrılan her hücre kendi başına büyür ve ayrı bir birey meydana gelir. Genetik şifreleri aynı olan bu kişilere tek yumurta ikizi denilir.

    Bu totipotent hücreler, döllenmeden 4-5 gün sonra, blastokist evresine geliştiğinde, “çok potansiyelli” anlamında pluripotent hücreler oluşur. Bu hücreler totipotent hücreler gibi bir organizmayı oluşturma gücünde değildir ancak gerekli koşullar sağlandığında, organizmanın bütün hücre tipine dönüşmeye hazır bir özelliğe sahiptir. Bu açıdan, insan hastalıklarının tedavisinde son derece önemidir.

    Çok yetili” anlamında multipotent hücreler, gelişimin ileri evresinde oluşurlar ve yalnızca özelleşmiş hücrelere farklılaşabilirler. Bu erişkin kök hücreler, belirli hücre tiplerini oluşturur. Örneğin kan dokusunun kök hücresi kemik iliğinde bulunur ve gerektiğinde erişkin kan hücreleri olan lökosit, eritrosit ve trombositlere dönüşür. Aynı şekilde deri kök hücreleri de deriyi oluşturan epitel gibi hücrelere dönüşebilir. Yaralanan ya da ölen özelleşmiş hücrelerin yerine yenilerinin yapılması gibi görevleri vardır.

    Totıpotent hücreler tam embrıyo verır embrıyonık kok hucreler blastokıst evresınde elde edılır.
    Pulurıpotent yetenektedır. Gobek kordonunudan ve yetıskın vucudundan elde edılır yetıskın kok hucreler multıpotent ozellıktedır.

    Embrıyonık kok hucreler

    Son yıllarda araştırmacılar insan pluripotent kök hücrelerini ayrıştırıp kültür ortamında büyütmüşlerdir. Bu hücreler farklılaşmadan kalır ve kültür kaplarında sonsuza kadar bölünürler. Hormon gibi büyüme faktörleriyle muamele edildiklerinde, sinir, kemik, böbrek, karaciğer kalp ya da pankreas hücrelerinin özelliklerine sahip hücrelere farklılaşırlar. Bu hücrelere embriyonik kök hücre (ES; Embryonic Stem Cell) denir.

    Embriyonik kök hücreler nereye yerleşirlerse oradaki normal hücrelerin göstereceği karakter ve davranışı benimser. Hasta dokulardaki hücrelerle kök hücrelerinin yer değiştirilmesiyle sınırsız sayıdaki özelleşmiş hücrelerin elde edilebileceği bilinmektedir. Kök hücreler, Parkinson ve Alzheimer hastalığını, böbrek ve karaciğer yetmezliğini, kas distrofisini ve omurilik hasarlarını tedavi etmek için kullanılabilecektir.

    İlgili Yazılar

  2. 2
    Kayıtsız Üye Misafir
    Misafir

    Cevap: kök hücre nedir?çeşitleri nelerdir?


    çok güzel olmuş ödevimi sayenizde yaptım


  3. 3
    Kayıtsız Üye Misafir
    Misafir

    Cevap: kök hücre nedir?çeşitleri nelerdir?


    Eyvallah cok guzel olmus yayinlayanin eline saglik


  4. Reklam

  5. 4
    Kayıtsız Üye Misafir
    Misafir

    Yorum: Kök hücre nedir?çeşitleri nelerdir?


    Beğendim bence güzel anlatılmış😉


+ Yorum Gönder