1. 1
    ebuturab Site Doktoru
    ebuturab
    Site Doktoru

    Üye No: 74
    Mesaj Sayısı: 637
    Tecrübe Puanı: 9
    Yer: vuslat-ı nur

    Mikrobiyoloji boyama yöntemleri nelerdir?


    I-Basit Boyama Yöntemleri:

    Bu yöntemlerde genellikle tek bir boya eriyiği kullanılarak boyama yapılır. Mikrorganizmaların morfolojisinin incelenmesi amaçlanır.

    a)- Negatif Boyama: Bu yöntemde asidik boya kullanılarak zeminin boyanması amaçlanır.Bu preparatta mikroorganizma boya almaz. Mikroorganizmanın büyüklüğü ve morfolojisi hakkında bilgi edinmek ve spiroketler gibi zor boyanan bakterilerin gözlenmesi amacıyla kullanılır.Çini mürekkebi ya da Nigrosin eriyiği kullanılır.Bir damla çini mürekkebi lamın bir kenarına konur. Bir damla bakteri süspansiyonu ile homojenize edilir ve lama yayılır. Preparat iyice kurutulur. Tesbit işlemi yapılmaz ve immersiyonla mikroskopta incelenir.

    b)- Löfflerin Metilen Mavisi kullanılarak yapılan basit boyamada Corynebacterium diphtheriae da daha koyu boyanan metakromatik cisimcikler gözlenebilir.



    Herhangi bir bazik boya kullanılarak yapılan basit boyamada bakterin morfolojisi ve büyüklüğü hakkında bilgi edinmek yanında özellikle direkt materyalden hazırlanan preparatın incelenmesiyle materyalin uygun alınıp alınmaması hakkındada fikir edinilir. Bol epitel hücresi varlığı materyalin uygun olmadığını gösterir. Gram boyama kadar etkili olmasada mikroorganizmaların morfolojisi ve mikroskop sahasındaki dizilimi göz önüne alınarak hangi besiyerine ekim yapılacağı hakkında bilgi edinilir.





    II-Kompleks Boyama Yöntemleri:

    Gram Boyama

    En az iki bazik boyanın kullanıldığı boyama yöntemidir. Mikroorganizmaların gram boyamasında etkili olacak mekanizmalar şunlardır:

    1- Bakteri hücre yapısı:

    a)- Gram pozitif bakterilerin hücre çeperinde Gram negatiflere kıyasla oldukça kalın peptidoglikan tabaka mevcuttur. Bu nedenle aldıkları boyayı alkolle dekolarizasyonda gram negatiflere nazaran daha geç bırakırlar.

    b)- Gram pozitif bakterilerin hücre çeperinde karbonhidratlar, gram negatiflerde lipidler fazladır. Karbonhidratlar alkolle dekolarizasyon esnasında dehidratasyona (su molekülü açığa çıkar) uğrar. Porlar iyice büzüşür , daralır ve boya dışarı çıkamaz. Lipitler için ise alkol çözücüdür ve hücre çeperinde olan porlar daha çok açılacaktır.

    c)- Gram pozitif hücre çeperinde bulunan teikoik asit, bazik boyalarla daha kuvvetli birleşik oluşmasını sağlar.

    d)- Gram pozitif hücre çeperinde bulunan magnezyum ribonucleatın gram boyanmada önemli fonksiyonları vardır.

    e)- Bakteri protoplazmasının pH sıda önemlidir.Gram pozitiflerdeki protoplazmanın pH sı daha asidiktir.

    2- Bakteri Kültürünün Yaşı:

    Genel olarak yaşlanmış kültürden elde edilen preparat gramla negatif boyanma eğilimindedir.

    Gram boyamada kullanılan değişik boya çözeltileri vardır. Bu boyaların hazırlandığı çözeltiye göre boyama süresi değişir. ( Toz boya distile su içinde hazırlanırsa Kristal Viole ile boyama 1 dakika iken, amonyum oxalat kullanıldığında kristal viole ile boyamada 30 saniye yeterli olmaktadır.)

    Gram boyamada Lugol mordan olarak kullanılmaktadır. Görevi boyanın bakteriye tesbitini sağlamaktır.



    Gram Boyama Yönteminin Yararları

    1- Mikroorganizmaları gram pozitif ve gram negatif diye iki ana gruba ayırır.

    2- Mikroorganizmaların morfolojisi ve dizilimi esas alınarak ön tanı konur. Buna dayanarak nisbeten uygun bir antibiyotik seçilir, izolasyon için uygun besiyeri seçimi yapılır.

    3- Örneğin usulüne uygun olup olmadığı hakkında bilgi verir.

    4- Anaerop mikroorganizma olup olmadığı hakkında bilgi verir. Aeroplarda üreme yok; fakat mikroskopta polimikrobiyal özellik gözleniyorsa anaerop olduğu anlaşılır.



    Ehrlich - Ziehl - Neelsen Boyama Yöntemi

    Mycobacterium'ların hücre çeperinde bol miktarda uzun zincirli yağ asitleri vardır. Bunlar geleneksel boyama yöntemleri ile boyanmazlar. Boyayı alabilmeleri için alttan ısı tatbiki gerekir. Boya içeri girdikten ve preparat soğuduktan sonra yapılan dekolarizasyonda porlar daraldığı için boyayı bırakmaz. Dikkat edilmesi gereken hususlar vardır. Preparatın üzeri tamamen boya ile dolu olmalıdır. Isıtma sırasında kaynatmamaya özen gösterilmelidir. İşlem bittikten sonra preparat soğumadan boya dökülmemelidir. Preparat soğuduktan sonra boya dökülür ve dekolarizasyona geçilir. Preparatta kırmızılık kalmayıncaya kadar dekolarizasyona devam edilir. Daha sonra metilen mavisi (renk körlüğü olanlarda malaşit yeşili kullanılılarak) boyama sonlandırılır. Aside rezistan basiller(AR [IMG]file:///C:\Users\aga\AppData\Local\Temp\msohtmlclip1\01\cl ip_image001.gif[/IMG]i gözleyebilmek için preparatın çok iyi incelenmesi gerekir. En az 10 dk bakılmalıdır. 1-2 basil şüpheli kabul edilir ve örnek tekrar edilir.











    Auramin - Rhodamin ile Boyama Yöntemi
    Bunlar floresan veren boya maddeleridir.Nonspesifik kromofor olan rhodamin ve auramin Mycobakterium'ların hücre çeperinde olan Mikolik Asitle birleşir ve bu bağlanma asit alkolle dekolarizasyonda giderilemez. Auramin ve rhodaminle 15 dk boyandıktan sonra asit alkolle dekolarizasyon yapılır. Zıt boya olarak potasyum permanganat kullanılır. Bakteriyi gözlemek için floresan mikroskobu kullanılır. UV ışınlı floresan mikroskopta yeşil zeminde bakteriler turuncu ya da parlak sarı görülür.



    Kapsül Boyama

    Negatif boyamada yapılan modifikasyonla veya birleşik boyama yöntemleri ile kapsül boyanabilmektedir.

    Negatif boyamada yapılan modifikasyon şöyle uygulanmaktadır: Temiz bir lamın bir köşesine konulan bir damla Çini mürekkebi içinde bakteri süspansiyonu yapılır ve lamın üzerine ince yayma gibi yayılır, kurutulur. Alevden geçirilerek tesbit edilen preparat üzerine herhangi bir bazik boya konur. Bakteri bu boya renginde, zemin siyah, kapsül boyasızdır.

    Birleşik boyama yönteminde ise en fazla His metodu, Muir yöntemi ve Antony yöntemi kullanılır. Bütün bu yöntemlerde preparata ilk konulan boyanın alttan ısıtılması suretiyle kapsül boyanır. Tesbit işlemi çok önemlidir. Isıda çok fazla tutmamalıdır. His metodunda tesbit işleminden sonra preparata %1 lik Kristal viole konur ve 1 dk alttan ısıtılır. %20 lik Cu2SO4 ile preparat yıkanır, kurutulur. Mikroskopta incelenirken kapsül açık mor, bakteri ise koyu pembe mor renkte görülür.

    Bacillus anthracis kapsülü D- glutamik asitten oluşan protein yapıda olduğundan negatif boyamada yapılan bir modifikasyonda metilen mavisi ile boyama yapılırken kapsül metakromazi (yani ortama konulan boya mavi olmasına rağmen kapsül pembe röfle vermektedir.) gösterir.



    Spor Boyama

    Sporların hücre çeperi çok kalın olduğu için alttan ısıtılmak suretiyle boyayı almaktadır.Gram boyama yönteminde sporlar boyasız, vegetatif şekiller boyalı görülür.Sporun boyanması için spor boyama yöntemi olarak en başta Schaffer Fulton yöntemi kullanılır.Bu yöntemde preparat malaşit yeşili ile alttan ısıtılarak 5 dk boyanır. Soğutulduktan sonra yıkanır.Dekolarizasyon yapılmadan kontrast boya olarak safranille 20 saniye boyanır.İmmersiyon objektifle incelenir. Sporlar yeşil, bakteri kırmızı, pembe görülür.



    Kirpik Boyama

    Kirpikler mikroskopla dahi gözlenemeyecek kadar ince (12-30 nanometre) olduğu için özel yöntem gerekir. En çok tannik asitle muamele yöntemi kullanılır. Bu bakteri kirpikleri üzerinde çökelti oluşturur.Böylece kirpik ve bakteri çeperi gözlenebilir kalınlığa ulaşır. Tannik asitle yapılan muameleden sonra yapılan boyamada kirpikler gözlenir. Bakterideki kirpiği gözlemek için Leifson metodu ile boyama en yaygın olarak kullanılır. Bunda kesinlikle sıvı bir ortamda bakteri üretilmelidir.


    Metakromatik Cisimcikleri Boyama Yöntemi

    Metakromatik cisimcikler başta Corynebacterium’lar olmak üzere bazı bakterilerin hücre yapısında bulunan ve büyük bir çoğunluğu volütin’den oluşmuş, bazik boyama yöntemleri ile değişik boyanan cisimciklerdir.

    1- Metilen mavisi ile boyama yöntemi: Havada kurutulmuş ve tesbit edilmiş preparatlar Löfflerin metilen mavisi ile 1 dk boyanırlar.Yıkanıp kurutulduktan sonra immersiyon objektifi ile incelendiğinde açık mavi boyanan bakterilerin uç ve orta kısımlarında koyu mavi boyalı metakromatik cisimcikler görünürler.

    2- Neisser Boyama Yöntemi (Albert) : Neisser boyama için gerekli üç eriyik vardır:

    Neisser A Eriyiği: Metilen Mavisi

    % 96 lık alkol

    Glasiyal asetik asit ve saf su

    Neisser B Eriyiği: Kristal Moru

    % 96 lık etil alkol ve saf su

    Krizoidin Eriyiği: Chrysoidin ve saf su

    Boyama anında bir tüp içinde iki kısım Neisser A, bir kısımda Neisser B eriyikleri karıştırılır. Havada kurutulmuş ve tespit edilmiş preparatın üzeri bu boya ile kaplanır. 10 sn bekledikten sonra yıkamadan, kurutma kağıtları arasında kurutulur.

    Preparatın üzerine krizoidin eriyiği dökülür, 3 sn tutulup hemen kurutma kağıtları arasında kurutulur ve bu boyada fazla tutulmamasına özen gösterilir.

    İmmersiyon objektifi ile bakıldığında sarı boyalı bakterilerin içlerinde (daha çok uç ve orta kısımlarında) koyu kahverengi-mor boyalı metakromatik cisimcikler görülür.







    Giemsa Boyama Yöntemi

    Giemsa daha çok parazitolojik inceleme amacıyla kullanılır. Kalın damla ve ince yayma preparatların boyanmasında kullanılır.

    Ayrıca spiroketlerin incelenmesi amacıyla da kullanılır. Giemsa genel olarak stok çözelti halinde bulunur. Boyama yapılırken sulandırım yapılır. 1ml sulandırıcı + 1 damla stok Giemsa ile sulandırılır. İnce yaymada eritrositlerin içindeki parazitleri görmek için boyamaya geçilmeden metanolle tesbiti gerekir. İnce yaymada 30 dakika boyama yeterlidir. Kalın damlada ise preparata Giemsa ile boyamadan önce distile su damlatılarak eritrositlerin parçalanması sağlanır.Ya da doğrudan Giemsa ile boyanır. Kalın damla preparatlarda amaç eritrositlerin parçalanıp hücre içindeki parazitlerin dışarı çıkmasını sağlamak olduğundan preparatlar tesbit edilmez. Spiroketler için 18 - 24 saatlik bekleme süreli Giemsa boyaması yapılır.

    Riketsiya ve Klamidi’yaların Boyanması

    Castenada Boyası: Bu boyama yönteminde preparat hazırlandıktan sonra Weiss Mordan eriyiğinden preparat üzerine konulur ve 10 dk tesbit edilir. Suyla yıkanır, Formol mavisi eriyiği ile preparat 10 dk boyanır, suyla yıkanır. Sonra kontrast olan safranin ile boyanır. İmmersiyon objektifinde incelendiğinde hücre stoplazması kırmızı ya da pembe, stoplazma içindeki elementer cisimcikler koyu mavi boyanır.

    Macchiavello Boyası: Preparat hazırlanır; kuruduktan sonra alevde tesbit edilir.Bazik fuksinle 5 dk boyanır, boyanın fazlası dökülür. Preparat içinde sitrik asit bulunan kabın içine daldırılır, 30 saniye dekolarizasyon yapılır. Suyla yıkanır, kontrast boya olarak metilen mavisi ile boyanır. Hücre ve zemin mavi, stoplazmadaki riketsiyalar kırmızı görülecektir. Psittakoza ait elementer cisimcikler kırmızı kümeler halinde, retiküler cisimcikler (1 mikrometre) ise mavi renkle boyanır.

    Klamidyalar içindeki elementer cisimcikler Castenada yöntemi ile mavi mor, Giemsa ve Macchivello ile kırmızıya boyanır, retikiler cisimcikler ise maviye boyanır.



    Mantarlarin Boyanması

    Laktofenol Pamuk Mavisi Boyama Yöntemi: (Laktik asit, kistal fenol, gliserin, saf su, pamuk mavisi): Özellikle küf tarzında üreyen mantarlardaki hif ve sporlarını incelemek amacıyla kullanılmaktadır. Pratik olarak temiz bir lam üzerine bir damla lakto fenol pamuk mavisi eriyiğinden konur. Selofan bandın yapışkan tarafı petri kutusunda üretilmiş olan mantar kolonisi üzerine temas ettirildikten sonra lamın üzerindeki lakto fenol pamuk mavisi üzerine bastırılarak, yapışkan kısmın lamın yüzeyine yapışması sağlanır. Sonra mikroskopta incelenir.

    Çini mürekkebi ile boyama: Özellikle kapsüllü mantarlardan Cryptococcus neoformans’ın tanısı amacıyla kullanılır.

    Gram Boyama: Daha çok maya formlarını gözlemek amacıyla kullanılır ve bütün mantarlar gram pozitif boyanırlar.

    NaOH veya KOH preparatları ile mantar incelemesi: % 10-20 arası genel olarak %15 oranında kullanılır. Kitin tabakasının çözülmesi ve hiflerin ortaya çıkması sağlanır. Direkt örneklerin incelenmesi amacıyla yapılır.

    Peryodik Asit Shift (PAS) Boyama Yöntemi: Genel olarak doku içindeki mantarların gösterilmesi amacıyla kullanılmaktadır. Mantarların polisakkaritleri boya içindeki periodat etkisiyle polialdehit oluşturmak üzere oksitlenir. Bu son ürün yine boya çözeltisi içinde bulunan bir madde ile kırmızı renkte boyanır.



    Bakteri DNA’sını boyamak için en fazla Fulgen Metodu kullanılır.

    Kuduzdaki Negri cisimciğini gözlemek için Seller Metodu kullanılır

    İlgili Yazılar

  2. 2
    EHLİMAN Bayan Üye
    EHLİMAN
    Bayan Üye

    Üye No: 104895
    Mesaj Sayısı: 661
    Tecrübe Puanı: 7

    Cevap: Mikrobiyoloji boyama yöntemleri nelerdir?


    İnsdanların sağlıkları konusunda en önemli görev doktorlar ve lavaratuvar çalışanlarına düşmektedir.Laboratuvarların verilerine göre hareket eden doktorların bu sonuçlara güvenmeleri gerekmektedir.Aksi takdirde sonuçlarda sapma olursa yanlış tedaviler olabilmektedir.


+ Yorum Gönder